Μήπως ο επόμενος CEO σας πρέπει να ξέρει να παίζει σαξόφωνο;
Η απάντηση είναι καταφατική και υποστηρίζεται κυρίως από τη νευροεπιστήμη και λιγότερο από τις γερασμένες θεωρίες του management. Η jazz δεν είναι απλώς ένα μουσικό είδος. Είναι ένα γνωστικό μοντέλο που βασίζεται στην προσαρμοστικότητα, την επικοινωνία σε πραγματικό χρόνο και την αποδοχή του λάθους ως ευκαιρία.
H jazz ευνοεί τη δημιουργικότητα
Η jazz βασίζεται εν πολλοίς στον αυτοσχεδιασμό, ο οποίος ενεργοποιεί συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την «αυτοέκφραση». Οι λάτρεις του είδους φαίνεται ότι αναπτύσσουν περισσότερο την Αποκλίνουσα Σκέψη, η οποία δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια δημιουργική διαδικασία επίλυσης προβλημάτων που παράγει πολλές διαφορετικές, μη γραμμικές λύσεις ή ιδέες από ένα και μόνο σημείο εκκίνησης. Σε αντίθεση με την κλασική μουσική που απαιτεί πιστή εκτέλεση της παρτιτούρας, η jazz απαιτεί τη συνεχή παραγωγή νέων ιδεών πάνω σε μια δεδομένη δομή. Ένας μουσικός της jazz μαθαίνει να ακούει πρώτα τους άλλους μουσικούς της μπάντας και να απαντά ακαριαία. Αυτή η «ενσυνείδητη ακρόαση» είναι η βάση της συνδυαστικής δημιουργικότητας. Άρα, εδώ μιλάμε για δύο σπουδαίες ικανότητες: αντανακλαστικά και προσαρμοστικότητα.
Το Στέλεχος ως Jazz Leader
Μπορούμε πράγματι να ισχυριστούμε ότι ένα στέλεχος που αγαπάει και κατανοεί την jazz τείνει να είναι πιο καινοτόμο. Ο Frank J. Barrett, καθηγητής management και πιανίστας στο βιβλίο του «Yes to the Mess– Surprising Leadership Lessons from Jazz» υπερασπίζεται την αποδοχή του λάθους ως καινοτομία. Στην jazz, αν παίξεις μια λάθος νότα, η επόμενη νότα είναι αυτή που θα καθορίσει αν το λάθος θα γίνει μέρος μιας νέας μελωδίας. Στις επιχειρήσεις, ένα τέτοιο στέλεχος δεν φοβάται την αποτυχία ενώ βλέπει τις απρόβλεπτες αλλαγές της αγοράς ως «πάσες» για πειραματισμό.
Υπάρχει μια περίφημη φράση του Thelonious Monk: «Δεν υπάρχουν λάθος νότες στο πιάνο, μόνο λάθος άνθρωποι που τις παίζουν». Προφανώς εννοούσε ότι αν παίξεις κάτι απρόσμενο, έχεις την ευθύνη να το ενσωματώσεις στη συνέχεια με τέτοιο τρόπο ώστε να ακούγεται σωστό. Στο Agile management και στο Lean Startup, αυτό μεταφράζεται ως «Pivot». Όταν ένα προϊόν αποτυγχάνει ή μια στρατηγική δεν αποδίδει, το καινοτόμο στέλεχος δεν αναζητά ενόχους, αλλά χρησιμοποιεί τα δεδομένα της αποτυχίας για να επανασχεδιάσει μια νέα πορεία.
Σε ένα group της jazz, ο leader αλλάζει συνέχεια. Όταν κάποιος κάνει σόλο, οι άλλοι υποχωρούν για να τον υποστηρίξουν. Ένα στέλεχος με «νοοτροπία jazz» ενθαρρύνει την αυτονομία της μπάντας ενώ ξέρει πότε να καθοδηγεί και πότε να ακούει, προωθώντας μια κουλτούρα όπου η καινοτομία έρχεται από παντού, όχι μόνο από την κορυφή.
Οι jazz μουσικοί συχνά “προκαλούν” ο ένας τον άλλον παίζοντας κάτι απρογραμμάτιστο και αναπάντεχο για να βγαίνουν από τη ζώνη άνεσης τους. Αντίστοιχα, ένα δημιουργικό στέλεχος θέτει ερωτήματα που διαταράσσουν το «πάντα έτσι το κάναμε», αναγκάζοντας την ομάδα να σκεφτεί καινοτόμα.
Το αφήνω αμετάφραστο:
Diplomacy is like jazz: endless variations on a theme
Richard Holbrooke-Αμερικάνος Διπλωμάτης (1941-2010)
Ο Κώστας Δερμούσης είναι σύμβουλος επιχειρηματικής και προσωπικής ανάπτυξης.