Μήπως η μάσκα του ηγέτη κρύβει ένα διαφορετικό πρόσωπο;
Ποιο είναι το πρόσωπο του ανθρώπου πίσω από το προσωπείο ενός ηγέτη; Αυτός θα μπορούσε να ήταν ο εναλλακτικός τίτλος του άρθρου. Αισθάνομαι ότι είστε έτοιμοι να με ρωτήσετε: «πώς είναι δυνατόν ένα ηγετικό στέλεχος να φοράει μάσκα; Εννοείς ότι μπορεί να κρύβει το πραγματικό του πρόσωπο; Γίνεται να είναι άλλος από εκείνον που βλέπουμε και επικοινωνούμε κάθε μέρα; Υπαινίσσεσαι ότι δεν είναι αυθεντικός;»
Σας απαντώ ότι σαφώς η πλειοψηφία των ηγετικών στελεχών (αλλά όχι μόνο) φοράει μάσκα και ότι στην πραγματικότητα, πίσω από αυτή κρύβεται ένα άλλο πρόσωπο. Μπορεί να είναι καλύτερο ή χειρότερο, ελκυστικότερο ή απωθητικότερο, περισσότερο ή λιγότερο δίκαιο, συμπαθέστερο ή αντιπαθέστερο. Η οποιαδήποτε ηγετική θέση προϋποθέτει την ανάληψη ενός ρόλου. Άλλωστε δεν είναι καθόλου τυχαίο που αναφερόμαστε πάντοτε στο ρόλο ή στους ρόλους ενός ηγέτη. Από τη στιγμή που ορθώς κάνουμε αυτή την αναφορά, δεχόμαστε ότι υπάρχει και ένα προσωπείο που εκπέμπει την εικόνα που ο κάθε ηγέτης περνάει στους άλλους ανθρώπους. Μοιραία καταλήγω στην έννοια της αυθεντικής ηγεσίας, το λεγόμενο authentic leadership, και χωρίς να έχω διάθεση να κρυφτώ πίσω από κάποια μάσκα, υποστηρίζω ότι πρόκειται για μια ακόμη ανόητη επινόηση. Αυθεντικότητα με προσωπεία και μάσκες δεν συμβιβάζονται.
Υποτίθεται ότι η αυθεντική ηγεσία είναι η ευθυγράμμιση μεταξύ των εσωτερικών αξιών και πεποιθήσεων ενός ηγέτη και της εξωτερικής του συμπεριφοράς. Και γιατί θεωρείται βέβαιο ότι οι εσωτερικές αξίες του ατόμου είναι «υγιείς» αλλά και συμβατές με τη συμπεριφορά του; Μας λένε ότι η αυθεντική ηγεσία είναι ένα στιλ διοίκησης στο οποίο οι ηγέτες υιοθετούν διάφανη συμπεριφορά έτσι ώστε να κτίζουν σχέσεις, να επιτυγχάνουν τους στόχους της επιχείρησης και να εμπνέουν τις ομάδες τους. Κοιτάξτε πώς αυτοαναιρείται αυτή η θεωρία. Εφόσον γίνεται αναφορά σε στιλ διοίκησης, παύουμε να μιλάμε για αυθεντικότητα αλλά για συνειδητή επιλογή ενός στιλ, δηλαδή ενός ρόλου που επιλέγουμε.
Επιχειρώντας μια καλλιτεχνική αναφορά, σκεφτείτε για λίγο το έργο του René Magritte – Le Fils de l’homme (Ο Γιος του Ανθρώπου). Ο άνθρωπος με το μήλο στο πρόσωπο συμβολίζει το πώς κρύβουμε την πραγματική μας φύση πίσω από μια επαγγελματική εικόνα. Θέλετε να σας περιγράφουν οι άλλοι ως το στέλεχος που πέτυχε τα KPIs (το μήλο) ή ως τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από αυτά;
Σας δίνω και μια άλλη διάσταση. Πώς μας βλέπουν οι διαφορετικές ομάδες (υφιστάμενοι, μέτοχοι, πελάτες, συνεργάτες); Αν ήθελα να κάνω άλλη μια σύνδεση με τη ζωγραφική, θα πρότεινα το ρεύμα του κυβισμού, επιλέγοντας τον Pablo Picasso και το έργο του Portrait of Dora Maar. Ο κυβισμός δείχνει το ίδιο αντικείμενο από πολλές γωνίες ταυτόχρονα. Όταν ο Picasso ζωγράφιζε ένα πορτρέτο, δεν περιοριζόταν σε μια γωνία θέασης. Κατέλυε την προοπτική, δείχνοντας ταυτόχρονα το προφίλ και την en face όψη του προσώπου. Ως στελέχη, συχνά εγκλωβιζόμαστε στην επιθυμία να μας βλέπουν όλοι με έναν συγκεκριμένο, μονοδιάστατο τρόπο: «ο αποφασιστικός», «ο δίκαιος» ή «ο αποτελεσματικός». Όμως, η πραγματική ηγεσία είναι κυβιστική. Οι ανταγωνιστές μπορεί να σας περιγράφουν ως σκληρό διαπραγματευτή που εκμεταλλεύεται την ηγετική θέση της εταιρίας του στην αγορά και οι άνθρωποι σας ως έναν άνθρωπο με ενσυναίσθηση και προσανατολισμένο στην προσωπική τους ανάπτυξη. Ποιος άραγε από του δύο χαρακτήρες είναι ο αυθεντικός; Και αν δεν είναι κανένας από τους δύο, έχει μεγάλη σημασία;
Ο Κώστας Δερμούσης είναι συγγραφέας και σύμβουλος επιχειρηματικής και προσωπικής ανάπτυξης.